و سپس «افزودن به صفحه اصلی» ضربه بزنید
و سپس «افزودن به صفحه اصلی» ضربه بزنید
در بسیاری از تیمهای فنی، وقتی یک گزارش دیر لود میشود یا یک API پاسخگویی ضعیفی دارد، اولین واکنش این است که «Query مشکل دارد» باید بهینهسازی Query را شروع کنیم.
سپس توسعهدهنده یا DBA وارد کد میشود، JOINها را تغییر میدهد، Index جدید میسازد و گاهی Hint اضافه میکند.
اما تجربه عملی نشان میدهد که در درصد قابل توجهی از پروژهها، دست زدن به Query نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه آن را عمیقتر میکند.
این مقاله دقیقاً برای همین نقطه نوشته شده است.
برای زمانی که باید آگاهانه تصمیم بگیریم به Query دست نزنیم.
اصل بنیادین: هر Query کند، یک Query بد نیست
قبل از هر تحلیل فنی، باید یک سوءتفاهم رایج را کنار بگذاریم.
کند بودن اجرای یک Query الزاماً به معنی ضعف در نوشتن آن Query نیست. گاهی Query درست است، اما بستر اجرا نادرست است.
دلایل متداول این وضعیت شامل موارد زیر است:
- طراحی اشتباه Schema
- توزیع نامتعادل داده
- استفاده نادرست از ایندکسها
- تنظیمات نامناسب Memory یا IO
- بار همزمان (Concurrency) بالا
- معماری اشتباه خواندن و نوشتن
در چنین شرایطی، دست بردن در Query یک تصمیم واکنشی است، نه یک تصمیم معماری.
ضدالگوی اول: Query پایدار در سیستم پرترافیک
اگر Query شما:
- سالهاست در سیستم اجرا میشود
- خروجی درستی تولید میکند
- در Load متوسط عملکرد قابل قبولی دارد
اما فقط در ساعات پیک کند میشود، نباید اولین انتخاب شما ویرایش Query باشد.
در این حالت، معمولاً مشکل در این لایههاست:
- Lock و Block
- Contention روی منابع
- Missing Index در Queryهای دیگر
- افزایش ناگهانی حجم داده
تغییر Query پایدار، بدون بررسی این عوامل، باعث میشود:
- Execution Plan جدید غیرقابل پیشبینی شود
- Cache Plan قبلی از بین برود
- رفتار سیستم در ساعات خلوت هم بدتر شود
ضدالگوی دوم: Queryهای Business-Critical
برخی Queryها ستون فقرات سیستم هستند:
- محاسبه موجودی
- محاسبه مانده حساب
- گزارشهای مالی
- فرآیندهای تسویه
این Queryها معمولاً:
- توسط چندین ماژول استفاده میشوند
- رفتارشان بهشدت تست شده
- وابستگیهای پنهان دارند
در این موارد، حتی یک تغییر کوچک میتواند:
- منجر به اختلاف عددی شود
- گزارشهای رسمی را مخدوش کند
- اعتماد کسبوکار را از تیم فنی بگیرد
اگر Query درست کار میکند اما کند شده است، اول معماری اجرا را اصلاح کنید، نه خود Query را.
ضدالگوی سوم: بهینهسازی بدون سناریوی مصرف
یکی از خطاهای جدی این است که Query را جدا از سناریوی مصرف بهینه کنیم.
مثلاً:
- Query در SSMS سریع اجرا میشود
- اما در اپلیکیشن کند است
در این حالت، معمولاً مشکل اینجاست:
- پارامترها متفاوتاند
- Execution Context فرق میکند
- آیا Parameter Sniffing رخ داده؟
- Connection Pool رفتار دیگری دارد
بهینهسازی Query بدون درک این تفاوتها، باعث میشود مسئله واقعی پنهان بماند.
ضدالگوی چهارم: اضافه کردن Index بهجای فهم Query
Index ساختن سریعترین راهی است که تیمها برای «حل» مشکل انتخاب میکنند.
اما هر Index جدید:
- هزینه نوشتن را افزایش میدهد
- Memory مصرف میکند
- Maintenance را سنگینتر میکند
اگر Query مشکل دارد چون:
- فیلترها مبهم هستند
- Joinها منطقی نیستند
- Aggregation نادرست است
ساخت Index فقط علائم را میپوشاند، نه ریشه مشکل را.
چه زمانی واقعاً نباید Query را تغییر داد؟
در این شرایط، تغییر Query تصمیم اشتباه است:
- Query پایدار است و فقط Load افزایش یافته
- کندی فقط در ساعات خاص رخ میدهد
- Query در محیط تست سریع است
- Query Business-Critical است
- مشکل بعد از رشد داده ایجاد شده
- مشکل همزمانی و Lock مشهود است
در همه این موارد، باید سراغ لایههای زیر بروید:
- معماری
- ایندکسها
- پارتیشنبندی
- Read Replica
- Query Routing
Decision Tree: دست بزنیم یا نزنیم؟
قبل از هر تغییر، این مسیر تصمیمگیری را طی کنید:
- آیا Query خروجی نادرست دارد؟
- اگر بله → بررسی منطقی Query
- اگر نه → ادامه
- آیا Query قبلاً پایدار بوده؟
- اگر بله → بررسی Load و Data Growth
- اگر نه → بررسی Design
- آیا کندی کوئری وابسته به زمان است؟
- اگر بله → بررسی Concurrency
- اگر نه → بررسی Execution Plan
اگر در هیچ مرحلهای پاسخ شما به «Query اشتباه است» نرسید، دست نزنید.
تجربههای واقعی پروژهای
در یکی از پروژههای بانکی، تیم توسعه تصمیم گرفت Query محاسبه مانده را بهینه کند.
Query سریعتر شد، اما بعد از دو هفته اختلاف عددی گزارش شد.
مشخص شد که تغییر JOIN باعث حذف یک شرط ضمنی شده است.
هزینه این تصمیم:
- ۳ هفته Audit
- بازگشت دادهها
- بیاعتمادی مدیریت
در حالی که مشکل اصلی، Lock روی جدول تراکنشها بود، نه خود Query.
Queryهایی که نباید Hero شوند
در بسیاری از تیمها، توسعهدهندهای که Query را «نجات» میدهد، قهرمان تلقی میشود.
اما واقعیت این است که سیستم پایدار، محصول تصمیمهای محافظهکارانه است، نه حرکات نمایشی.
نقش Audit Query
بهجای تغییر سریع، باید Audit انجام شود:
- بررسی Execution Plan
- بررسی IO
- بررسی Wait Stats
- بررسی Concurrency
- بررسی Data Skew
Audit به شما میگوید:
- مشکل واقعاً کجاست
- Query مقصر است یا قربانی
جمعبندی اجرایی
دست نزدن به Query، نشانه ضعف نیست.
برعکس، نشانه بلوغ معماری است.
اگر Query درست کار میکند، اما سیستم مشکل دارد:
- Query را قربانی نکنید
- معماری را اصلاح کنید
- تصمیم را آگاهانه بگیرید
دریافت مشاوره در مورد پایگاهداده
اگر در سیستم شما Queryهایی وجود دارد که همه از آنها میترسند،
اگر تغییر کوچک، ریسک بزرگ ایجاد میکند،
اگر نمیدانید مشکل واقعاً از کجاست،
اگر نیاز به بهینهسازی Query دارید
توسعه فناوری اطلاعات لاندا کمک میکند بدون دستکاری کورکورانه، ریشه مشکل را پیدا کنید و تصمیم درست بگیرید.
قبل از دست زدن به Query، با لاندا مشورت کنید.
نظری داده نشده